Kars Gezi Rehberi: Ani, Çıldır Gölü ve Şehir Merkezi

Kars, Türkiye’nin kuzeydoğu ucunda, sınıra yakın ve yüksek bir yaylada kurulmuş bir şehirdir. Ziyaretçiler genellikle üç şey için gelir: taş binalarıyla şehir merkezi, Orta Çağ’dan kalma Ani Ören Yeri ve kışın üzerinde atlı kızakların gezdiği Çıldır Gölü. Bu Kars gezi rehberi, bu üç bölgeyi ayrı ayrı ele alıyor ve hangisine ne kadar zaman ayırmanız gerektiğini anlatıyor. Sakarya Tur’un uçaklı Gürcistan turu Kars’ta bir gece konaklar ve şehir merkezindeki başlıca yerleri gezer; Ani ve Çıldır ise bu programda yoktur. Onları görmek istiyorsanız ek gün planlamanız gerekir.

Kars gezi rehberi: şehir merkezi, kale ve taş binalar

Kars merkezi yürüyerek gezilebilecek büyüklüktedir. Şehrin en eski bölümü, kalenin eteğinde Kars Çayı kıyısında toplanır.

Kars Kalesi

Şehre tepeden bakan kale, Kars’ın simgesidir. Surlara çıktığınızda aşağıda eski mahalleleri, çayın kıvrımını ve şehri çevreleyen düzlüğü görürsünüz. Rüzgârlı bir noktadır; yazın bile yanınızda ince bir mont bulundurun.

Taş Köprü ve çevresi

Kalenin hemen altında, Kars Çayı üzerindeki Taş Köprü eski şehrin buluşma noktasıdır. Köprünün çevresinde eski hamamlar ve tarihi yapılar bulunur. Yakındaki Havariler Kilisesi, bugün Kümbet Camii olarak bilinir ve Orta Çağ’dan kalan yapılarıyla dikkat çeker. Kars’ın manevi büyüklerinden sayılan Ebul Hasan Harakani’nin türbesi de bu bölgededir.

Rus döneminden kalan binalar

Kars, 19. yüzyılın sonlarından Kurtuluş Savaşı yıllarına kadar Rus yönetiminde kaldı. Bu dönemde şehrin merkezine düzenli caddeler açıldı ve koyu renkli bazalt taştan kamu binaları, konutlar yapıldı. Halk arasında “Baltık mimarisi” diye anılan bu yapılar, Kars’ı Anadolu’daki diğer şehirlerden farklı gösterir. Eski bir Rus kilisesi olan ve bugün camiye dönüştürülmüş Fethiye Camii de bu dönemin izlerindendir. Merkezde gelişigüzel yürümek, bu binaları görmenin en iyi yoludur.

Merkezde yürüyüş sırası

Şehir merkezini yarım günde gezmek istiyorsanız güne kalede başlayın; sabah saatlerinde surlardan şehre bakmak, rüzgâr henüz sertleşmeden daha rahattır. Ardından yokuş aşağı inip Taş Köprü, Havariler Kilisesi ve Harakani Türbesi’ni görün. Öğleden sonrayı Rus döneminden kalan binaların bulunduğu caddelerde yürüyerek ve peynirci dükkânlarına uğrayarak geçirin. Kışın gün ışığı kısa olduğundan açık havadaki durakları öğleden önceye toplamak iyi bir fikirdir.

Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi

Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde yaşananları anlatan müze, bölgenin yakın tarihini anlamak için iyi bir duraktır. Sarıkamış’ta yaşananları yerinde gördükten sonra burayı ziyaret etmek, anlatılanları yerine oturtmayı kolaylaştırır.

Ani Ören Yeri

Ani, Kars merkezinin doğusunda, Arpaçay’ın kıyısında ve Ermenistan sınırının hemen yanında yer alan bir Orta Çağ şehrinin kalıntısıdır. İpek Yolu üzerindeki konumu sayesinde zengin bir ticaret merkezi olan şehir, farklı dönemlerde Ermeni krallıklarına, Bizans’a, Selçuklulara ve Gürcülere ev sahipliği yaptı. Bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.

Ören yerine genellikle surların arasındaki büyük kapıdan girilir. Geniş bir düzlüğe dağılmış kilise, cami ve sur kalıntıları arasında yürürsünüz. Başlıca yapılar şunlardır:

• Ani Katedrali: Ören yerinin en büyük yapısı; kubbesi yıkılmış olsa da duvarları ayaktadır.
• Ebul Menuçehr Camii: Anadolu’daki ilk Türk camilerinden biri olarak anılır; Arpaçay vadisine bakan bir konumdadır.
• Tigran Honents Kilisesi: İç duvarlarındaki fresklerle bilinir.
• Surlar ve kapılar: Şehrin girişindeki kalın sur hattı, yerleşimin büyüklüğü hakkında fikir verir.

Ani’yi gezerken

Alan tamamen açık havadadır, gölgelik yok denecek kadar azdır ve rüzgâr sert eser. Yazın şapka, güneş kremi ve su; kışın ise kalın giysi ve kaymayan ayakkabı şarttır. Yapılar birbirinden uzak olduğu için rahat bir yürüyüşe hazırlıklı olun. Sınır bölgesinde bulunduğunuzu unutmayın: işaretli yolların dışına çıkmayın, uyarı levhalarına uyun. Kars merkezinden Ani’ye toplu taşıma seçenekleri sınırlıdır; araç kiralamak ya da yerel bir günlük tura katılmak en pratik yoldur. Ziyaret saatleri ve giriş koşulları mevsime göre değişebileceği için gitmeden önce kontrol edin.

Çıldır Gölü

Çıldır Gölü, Kars ile Ardahan arasında, yüksek bir yaylada uzanan büyük bir göldür. Asıl ününü kış aylarında kazanır: göl yüzeyi donar ve üzerinde atlı kızaklar gezer. Yöre halkının buzu açarak balık tutması da kış manzarasının bir parçasıdır. Gölün içinde, kıyıya yakın Akçakale Adası bulunur.

Buz üzerine çıkmak düşünülüyorsa bunu yalnızca yerel işletmelerin ve yetkililerin izin verdiği dönemde ve gösterdiği alanda yapın. Buzun kalınlığı havaya göre değişir ve kıyıdan bakarak anlaşılamaz. Yazın göl donmaz; çevresindeki yeşil yaylalar ve sakin köyler başka bir gezi sunar.

Çıldır’a Kars merkezinden gidip dönmek bir günün büyük kısmını alır. Ani ile aynı güne sıkıştırmak yerine iki ayrı gün ayırmak daha rahattır.

Kars’ta ne yenir?

Kars mutfağı, uzun ve sert kışların mutfağıdır. Hayvancılık güçlü olduğu için süt ürünleri öne çıkar.

• Kars kaşarı ve gravyeri: Şehrin en bilinen ürünleridir; merkezdeki peynirci dükkânlarında tadarak alabilirsiniz.
• Kaz eti: Özellikle kış aylarında sofraya gelir; genellikle bulgur pilavıyla servis edilir.
• Kars balı: Yayla çiçeklerinden elde edilen bal, hediyelik olarak sık alınır.

Kars’ta kaç gün kalmalı?

Yalnızca şehir merkezini görmek için bir gün yeterlidir. Ani için ayrı bir yarım gün, Çıldır için de bir gün eklerseniz rahat bir program çıkar. Toplam üç gün, Kars’ı acele etmeden görmek için iyi bir başlangıçtır. Programınız kısa ise önceliği şehir merkezi ve Ani’ye verin.

Ne zaman gidilmeli?

Kış, karlı manzaralar, donmuş Çıldır Gölü ve yakındaki Sarıkamış’ta kayak için tercih edilir; ancak hava çok soğuktur ve gün ışığı kısadır. Yaz ve erken sonbahar, Ani gibi açık alanları gezmek için en rahat dönemdir. Ankara’dan Kars’a giden Doğu Ekspresi treni de özellikle kış aylarında yoğun ilgi görür; bu konuda Doğu Ekspresi turları sayfamızda bilgi bulabilirsiniz.

Sakarya’dan Kars’a nasıl gidilir?

Sakarya’dan Kars’a en pratik yol, İstanbul’daki havalimanlarından birinden uçmaktır. Trenle gitmek isteyenler önce Ankara’ya geçip Doğu Ekspresi’ne binebilir. Karayolu çok uzundur ve kışın dağ geçitlerinde zor koşullarla karşılaşabilirsiniz.

Tur ile gitmek isterseniz uçaklı Gürcistan turu Sabiha Gökçen’den Erzurum’a uçuşla başlar, Sarıkamış Şehitliği’nde durur ve Kars’ta Kars Kalesi, Taş Köprü, Hasan Harakani Türbesi ile Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi’ni gezer. Akşam isteğe bağlı ve ek ücretli bir Kafkas Gecesi programı vardır. Ertesi gün tur Gürcistan’a geçer. Gürcistan’ı Kars olmadan, Karadeniz üzerinden görmek isteyenler için uçaklı Batum, Tiflis ve Ayder turu da bulunur. Doğu Anadolu’ya yönelik programların tamamı Doğu Anadolu turları sayfasında listelenir; Ani ve Çıldır’ı kapsayan bir grup programı istiyorsanız talebinizi bize iletebilirsiniz.